ศัลยกรรมช่องปาก ในทางทันตกรรมคือการผ่าตัดต่างๆ ในช่องปากเพื่อรักษาอาการอักเสบหรือโรคต่างๆ
อาทิเช่น การถอนฟัน ผ่าฟันคุด ตัดแต่งกระดูกเพื่อใส่ฟันปลอมรวมถึง การผ่าตัดฝังรากฟันเทียม การรักษาถุงน้ำ หรือเนื้องอกบริเวณช่องปาก
การรักษากระดูกขากรรไกรแตกหัก การเจ็บปวดของกระดูกข้อต่อขากรรไกร การอักเสบของปลายประสาทบริเวณใบหน้า
ผ่าตัดแก้ไขภาวะปากแหว่งเพดานโหว่และความพิการของ ใบหน้าประเภทต่างๆ รวมถึงการผ่าตัดเตรียมสภาพช่องปากเพื่อการใส่ฟันปลอม

ศัลยกรรมช่องปาก ผ่าฟัน ผ่าตัดในช่องปาก

เลือกอ่านหัวข้อการเกี่ยวกับศัลยกรรมช่องปาก
  1. ศัลยกรรมช่องปาก คือ
  2. ประเภทศัลยกรรมช่องปากที่ Care Dental Clinic
  3. ถอนฟัน
  4. ผ่าฟันคุด
  5. ผ่าตัดกระดูกสันในเหงือก
  6. คำถามเกี่ยวกับศัลยกรรมช่องปาก
ศัลยกรรมช่องปาก

ศัลยกรรมช่องปาก คือ

ศัลยกรรมช่องปาก คือ การรักษาที่เกี่ยวข้องกับการผ่าตัดต่างๆในช่องปาก อาทิเช่น 

  • การถอนฟัน ผ่าฟันคุด 
  • การผ่าตัดฝังรากฟันเทียม 
  • การรักษาถุงน้ำ หรือเนื้องอก บริเวณช่องปาก 
  • การรักษากระดูกขากรรไกรแตกหัก 
  • การเจ็บปวดของกระดูกข้อต่อขากรรไกร 
  • การอักเสบของปลายประสาทบริเวณใบหน้า 
  • การผ่าตัดแก้ไขภาวะปากแหว่งเพดานโหว่และความพิการของใบหน้าประเภทต่างๆ 
  • รวมถึงการผ่าตัดเตรียมสภาพช่องปากเพื่อการใส่ฟันปลอม

ประเภทศัลยกรรมช่องปากที่ Care Dental Clinic

1.ถอนฟัน

เป็นการรักษาเมื่ออาการฟันผุ และอาการอักเสบลุกลามจนไม่สามารถรักษาด้วยวิธีอื่นได้อีกต่อไปแล้ว หรือในกรณีที่เป็นโรคเหงือกลุกลามและเกิดหนอง มีอาการบวม ฟันโยก หรือ ในกรณีจัดฟัน ซึ่งต้องถอนฟันเพื่อให้สามารถเคลื่อนฟันได้

2.ผ่าฟันคุด

เป็นการรักษาในกรณีที่ฟันไม่สามารถขึ้นได้ตามปกติ ทำให้เกิดการผุ หรือปวด บวมได้ จึงต้องผ่าตัดเพื่อเอาฟันคุดนั้นออก

3. ผ่าตัดกระดูก

เป็นการรักษาในกรณีที่มีปัญหากระดูกโปนมากและไม่สามารถใส่ฟันปลอมได้ จึงต้องมีการผ่าตัดเพื่อให้สามารถใส่ฟันปลอมได้

ถอนฟัน

ปัญหาฟันแบบไหนบ้างที่รักษาด้วยการถอนฟัน

  • ฟันผุรุนแรงถึงขั้นเนื้อเยื่อโพรงประสาทฟันถูกทำลาย
  • พื้นที่ของฟันในช่องปากไม่เพียงพอต่อการขยับของแนวฟัน
  • โรคปริทันต์ (โรคเกี่ยวกับเหงือก) 
  • ฟันที่แตกจนไม่สามารถรักษาได้ 
  • ฟันที่ขึ้นผิดตำแหน่ง เช่น ฟันคุด 
  • ถอนฟันจากการจัดฟัน

ขั้นตอนการถอนฟัน

  1. ทันตแพทย์วินิจฉัยอาการ เเละภาพ x-ray  ประกอบกับตำแหน่งของฟันและกระดูกบริเวณรอบๆ ฟัน
  2. ทันตแพทย์ทำความสะอาดบริเวณเหงือกเเละฟันที่ใกล้เคียง เเละฉีดยาชาบริเวณที่จะถอนฟัน
  3. ทันตแพทย์จะใช้เครื่องมือที่ทำให้ฟันหลวมออกจากกระดูกขาขากรรไกร และใช้คีมถอนฟันดึงออกมา ในฟันซี่ที่ถอนยากอาจต้องถอนโดยแยกเป็นชิ้นส่วนหลายครั้ง
  4. ทันตแพทย์จะปิดแผลด้วยผ้าก๊อซ เพื่อห้ามเลือดหลังการถอน กรณีที่แผลกว้างอาจมีการเย็บแผลเพื่อให้เลือดหยุดไหล แผลปิดเเละสมานตัวกันเร็วขึ้น

การดูเเลสุขภาพหลังถอนฟัน

  • กัดผ้าก๊อซให้แน่นบนเพื่อห้ามเลือด ปกติเลือดจะหยุดไหลภายใน 1 ชั่วโมง
  • ห้ามบ้วนเลือด หรือน้ำลายภายใน 24 ชั่วโมงหลังถอนฟัน เพราะจะทำให้ลิ่มเลือดที่กำลังเเข็งตัว เคลื่อนที่ออกจากบริเวณเเผล ทำให้เลือดไหลอีก
  • หากเลือดยังไม่หยุดไหล ใช้น้ำแข็งห่อด้วยผ้าประคบข้างแก้มแทนการอมน้ำเเข็ง
  • หลังจาก 24 ชั่วโมงไปเเล้ว สามารถกลั้วปากเบา ๆ ด้วยน้ำเกลือเพื่อช่วยลดอาการบวมและเจ็บปวดได้
  • รับประทานอาหารอ่อนๆ ทานได้ง่ายเเละไม่ร้อนจนเกินไป
  • ห้ามสูบบุหรี่ ดื่มสุราอย่างน้อย 1 สัปดาห์

ทำไมต้องมีการถอนฟัน ?

สาเหตุที่ส่วนใหญ่ของการถอนฟันนั้น เกิดได้จากหลายปัญหา อาทิเช่น ต้องจัดฟัน แล้วพื้นที่ของฟันในช่องปากไม่เพียงพอต่อการขยับของแนวฟัน หรือ อีกปัญหาที่พบกันเยอะคือปัญหา ฟันผุ

ฟันผุ แบ่งออกได้เป็น 4 ระยะ

โดยอาการของฟันผุในระยะแรก

เป็นระยะที่กรดแลกติกเริ่มเข้าไปทำลายชั้นเคลือบฟันซึ่งผู้ป่วยจะไม่มีอาการปวดแต่อย่างใด แต่เมื่อเข้าสู่

ระยะที่ 2 ที่กรดเริ่มกัดลึกเข้าไปถึงเนื้อฟัน

คนไข้จะเริ่มสังเกตเห็นรู รอยสีดำ หรือน้ำตาลบนเนื้อฟัน และจะเริ่มมีอาการเสียวฟันเมื่อเคี้ยวอาหาร รวมทั้งเมื่อรับประทานอาหารที่มีความร้อนจัดหรือเย็นจัด ซึ่งหากไม่ได้รับการรักษาอาการฟันผุจะลุกลามไปถึง

ระยะ 3 ซึ่งเป็นขั้นรุนแรงโดยเป็นการเข้าไปทำลายชั้นโพรงประสาทฟัน

ทำให้มีอาการปวดฟัน และมีกลิ่นปากเนื่องจากมีอาหารเข้าไปติดอยู่ในโพรงประสาทฟัน และสุดท้ายคือ

ระยะที่ 4 ซึ่งเป็นระยะที่เนื้อเยื่อโพรงประสาทฟันถูกทำลาย

จนลุกลานไปถึงปลายรากฟัน และเกิดหนอง มีอาการบวมฟันโยก ผู้ป่วยจะมีอาการปวดฟันเป็นช่วง ๆ ซึ่งหากไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกวิธีเชื้ออาจจะลุกลามเข้าสู่กระแสเลือดได้ ซึ่งการถอนฟัน เป็นการรักษาเมื่ออาการฟันผุ และอาการอักเสบลุกลามจนไม่สามารถรักษาด้วยวิธีอื่นได้อีกต่อไปแล้ว  

ผ่าฟันคุด

การผ่าฟันคุดเป็นการรักษาเพื่อช่วยเเก้ไขปัญหาฟันที่มีลักษณะการขึ้นของฟันที่ผิดปกติ ทำให้เกิดเศษอาหารสะสมหรือดันไปชนกับฟันที่อยู่รอบๆเกิดการปวด คุณหมอเองจะทำการ X-ray ฟันควบคู่ไปด้วยเพื่อดูตำแหน่งการวางตัวของฟันก่อนวางแผนการรักษา


ฟันแบบไหนที่ต้องผ่าฟันคุด

ฟันคุดที่ขึ้นในเเนวนอน ไม่สามารถขึ้นตรงๆ ได้เหมือนฟันปกติมีเเนวพุ่งเข้าหาฟันกรามซี่ที่สอง หรือฟันที่มีทิศทางการขึ้นของตัวฟันที่เอียงๆ ทำให้มองเห็นว่าขึ้นได้บางส่วนแบบปริ่มๆ เหงือก


ขั้นตอนการผ่าตัดฟันคุด

  • ทันตแพทย์ตรวจในช่องปากและดูลักษณะการขึ้นของฟันคุดเพื่อพิจารณาว่าจะต้องถอนหรือผ่า
  • ทันตแพทย์ใช้ภาพถ่าย X-ray ประกอบ เพื่อตรวจสภาพฟัน รากฟันและกระดูกรองรับฟัน
  • ทันตแพทย์สอบถามประวัติด้านสุขภาพของคนไข้ ที่อาจจะส่งผลหลังการผ่าตัดหรือถอนฟัน เช่น การหยุดไหลของเลือด โรคหัวใจ โรคเบาหวาน ความดันโลหิต หรืออาการแพ้ยาอื่นๆ หากคนไข้มีโรคประจำตัวควรแจ้งทันตแพทย์ให้ทราบก่อนเข้ารับการผ่าฟันคุด
  • ทันตแพทย์ฉีดยาชาบริเวณที่จะทำการผ่าตัด
  • เริ่มผ่าตัดเปิดเหงือก เพื่อถอนฟันคุดออกมา
  • ทันตแพทย์ทำการเย็บปิดปากแผล และให้คำแนะนำเกี่ยวกับการดูแลรักษาหลังการถอนฟัน

การดูเเลสุขภาพหลังผ่าฟันคุด

หลังผ่าฟันคุด เลือดยังไม่หยุดไหลดี คนไข้ต้องกัดผ้าก็อซไว้ประมาณ 1 ชั่วโมง เพื่อห้ามเลือด ไม่ให้บ้วนน้ำลายนะคะ เพราะจะทำให้เลือดที่กำลังจะเเข็งตัวที่ปากแผลหลุดออก

คนไข้จะมีอาการปวดบวมตามมา คุณหมอเเนะนำวิธีง่ายๆ ที่จะช่วยลดบวม 2 วันแรกให้ประคบเย็นที่แก้มข้างที่ผ่าฟันคุด หลังจากนั้นให้เปลี่ยนเป็นประคบด้วยน้ำอุ่นต่อ ถ้าปวดมากสามารถรับประทานยาแก้ปวดเพื่อช่วยรักษาอาการปวดได้ ทานอาหารอ่อนๆ ที่ย่อยง่าย รักษาความสะอาดในช่องปากได้ตามปกติเลยค่ะ

ผ่าตัดกระดูกสันในเหงือก

กระดูกสันเหงือก คือ ส่วนที่เป็นปุ่มกระดูกในช่องปาก (Tori or Torus) มีลักษณะเป็นก้อนพูติดกันหรือเป็นก้อนเดี่ยวๆ มักพบบริเวณสันเหงือกด้านใกล้ลิ้นที่ขากรรไกรล่าง หรือกึ่งกลางเพดาน


 ฟันแบบไหนที่ต้องผ่าตัดกระดูกสันเหงือก

การผ่าตัดตกแต่งสันเหงือก หรือการตัดปุ่มกระดูก เกิดขึ้นเพื่อจัดแต่งสันเหงือกให้เตรียมพร้อมกับการใส่ฟันปลอม

การใส่ฟันปลอมจะมีโครงฐานพาดผ่านบริเวณสันเหงือกที่มีปุ่มกระดูกนี้ ทำให้เกิดเป็นแผล ปุ่มกระดูกส่วนเกินนี้เป็นกระดูกที่งอกเกินที่มีความแหลมคม เเละเนื้อเยื่ออ่อนที่ขัดขวางการถอดใส่ฟันปลอม ทำให้ใส่ฟันปลอมไม่ได้ 

การผ่าตัดกระดูกเป็นตัวช่วยปรับความกว้างและความสูงของกระดูก สร้างเนื้อเยื่อเหงือกที่มีความแข็งแรงเพียงพอในการรองรับแรงจากการใช้งานฟันเทียม ลดส่วนคอดของกระดูก สร้างความลึกร่องเหงือกที่เหมาะสมต่อการใส่ฟันปลอม


ขั้นตอนการผ่าตัดกระดูก

  • เริ่มจากทันตแพทย์ซักประวัติ และตรวจร่างกายทั่วไป เช็คโรคประจำตัวของคนไข้ที่เช่น โรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง เบาหวาน  หรือมีการรับประทานยาละลายลิ่มเลือด คนไข้ทุกรายควรได้รับการเเจ้งจากทันตแพทย์เฉพาะทางทันตกรรมประดิษฐ์ ก่อนว่าจำเป็นต้องผ่าตัดเตรียมสันเหงือกเพื่อการใส่ฟัน
  • ทันตแพทย์ตรวจในช่องปาก X-ray และพิมพ์ปาก เพื่อประเมินตำแหน่งที่จะต้องผ่าตัด และเตรียมเครื่องมือที่จะต้องใส่หลังจากผ่าตัดในบางเคส- ทันตแพททย์เริ่มผ่าตัดด้วยการฉีดยาชาเฉพาะที่ เเละเริ่มผ่าตัดเปิดเหงือกที่คลุมกระดูกออก เเละใช้เครื่องมือตัดหรือกรอเอากระดูกส่วนเกินตรงนี้ออก
  • ทันตแพทย์ล้างแผล ฆ่าเชื้อด้วยน้ำเกลือเเละปิดเย็บแผล
  • หากแผลมีความกว้างก็อาจจะมีการใส่เครื่องมือปิดแผลที่เรียกว่า Stent หรือ Obtulator เพื่อช่วยห้ามเลือดเเละป้องกันในการเคี้ยวอาหารด้วย

การดูเเลสุขภาพหลังผ่าตัดกระดูก

  • ห้ามเลือดด้วยการกัดผ้าก๊อซที่บริเวณแผลประมาณ 1-2 ชั่วโมง ถ้าผ้าก๊อซยังมีเลือดซึมอยู่ให้เปลี่ยนผ้า และกัดผ้าก๊อซต่อไปอีก
  • ไม่บ้วนเลือดหรือน้ำลายหลังการผ่าตัด การบ้วนเลือดจะทำให้เลือดหยุดไหลช้าลง
  • ทานยาแก้ปวดและยาฆ่าเชื้อ ตามที่ทันตแพทย์สั่ง ยาฆ่าเชื้อต้องรับประทานจนหมดเพื่อลดการเกิดการดื้อยา
  • รับประทานอาหารอ่อนๆ ย่อยง่ายๆ ในช่วง 1 สัปดาห์ เพื่อลดอาการปวดและการระคายเคืองแผล
  • ทำความสะอาดด้วยการใช้ผ้าก๊อซชุบนำเกลือเช็ดเบาๆที่แผล เพื่อกำจัดคราบอาหารที่ติดตามแผลออก
  • ไม่ควรดูดแผลหรือเขี่ยแผล เพราะอาจจะแผลอักเสบมากขึ้น อาจมีเลือดออกซ้ำ หรือเกิดการติดเชื้อได้
  • หลังผ่าตัด 1 สัปดาห์ มาตัดไหมกับคุณหมอ
  • ถ้ามีการใส่เครื่องมือชนิดถอดได้ในปาก ควรถอดมาทำความสะอาดด้วยน้ำสบู่และใส่กลับไปในช่องปากหลังจากทำความสะอาดเสร็จ

คำถามเกี่ยวกับศัลยกรรมช่องปาก


จะผ่าฟันคุดต้องรอให้เห็นฟันขึ้นก่อนมั้ย ?

การผ่าฟันคุดไม่จำเป็นต้องรอจนฟันคุดงอกขึ้นมา สามารถผ่าได้เลยเมื่อมีอายุตั้งเเต่ 17 – 25 ปี ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เหมาะสม รากฟันมีการสร้างตัว 2 ใน 3 ส่วน ทำให้ผ่าได้ง่าย ยิ่งอายุมากขึ้นกระดูกก็ยึดกับปลายรากฟันมากขึ้น ปลายรากฟันที่อยู่ใกล้กับเส้นประสาทมาก ทำให้การผ่าตัดซับซ้อนขึ้นด้วย


หลังถอนฟันกี่ชั่วโมงถึงจะกินข้าวได้ ?


ปกติเลือดจะหยุดไหลภายใน 24 ชั่วโมง เเนะนำว่าให้กัดผ้าก๊อซไว้หนึ่งชั่วโมงห้ามเลือดเเละใน 12 ชั่วโมงหลังผ่าไม่ให้บ้วนน้ำลาย หรือบ้วนปากด้วยน้ำ ในเรื่องการทานอาหาร ก็เน้นทานอาหารอ่อนๆ ที่ไม่ต้องเคี้ยวได้เลยนะคะ เพื่อไม่ให้แผลระบม


ถอนฟันมา 3 วันเเล้วยังปวดบริเวณหลุมฟันทำยังไงดี


อยากให้ลองดูกลับมาดูเเลสุขภาพเเละความสะอาดก่อนค่ะ แปรงฟัน 2 ครั้งเช้าเย็น เอาเศษอาหารที่อาจติดอยู่ตามหลุมฟันออกด้วย รับประทานอาหารอ่อนๆ ที่มีประโยชน์ ทานยาแก้ปวดตามที่แพทย์สั่งได้ถอนฟันให้ดี ปกติอาการปวดฟันควรจะหายภายใน 2-3 วัน

ถ้ามียังปวดนานกว่าหรือปวดมากขึ้นเรื่องๆ อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนขึ้น เช่น แผลอักเสบ หรือติดเชื้อ มีภาวะเลือดแข็งตัวผิดปกติ มีกลิ่นปากเหม็นผิดปกติ มีเลือดไหล ควรกลับไปพบทันตแพทย์

Scroll to Top